Skogbrann i Noreg
Skogen brenn ikkje så ofte i Noreg samanlikna med mange andre delar av verda, men når brannar først oppstår, kan dei spreie seg raskt og bli svært omfattande.
Vi har naturlege klimatiske forhold som høg luftfukt, kaldare temperaturar og hyppig nedbør, som normalt vernar oss mot storbrannar. Likevel er vi ikkje skåna frå dei. I løpet av få timar kan tusenvis av mål skog bli rov for flammane, særleg i tørre og varme periodar på forsommaren og seinsommaren. Austlandet, Agder, Trøndelag og delar av Vestlandet er spesielt utsette, både på grunn av skogtypane, topografien og klimaforholda.
Samanlikna med land som Hellas, Spania, Australia eller California i USA, har Noreg langt færre skogbrannar i året. I desse områda er det vanleg med hyppige brannar, mellom anna fordi vegetasjonen er meir brennbar, klimaet er tørrare, og sesongen med ekstrem varme varer lenger.
Sjølv om lyn og naturlege forhold kan starte skogbrannar, er det først og fremst menneskeleg aktivitet som er den vanlegaste årsaka i Noreg. Døme på dette er bål i skog og mark, bruk av eingongsgrillar, sigarettglør, gneistar frå motorsager og skogsmaskinar, bråtebrenning, og dessutan gneistar frå tog og kraftlinjer.
Når vegetasjonen er tørr og vinden blæs, skal det svært lite til for at ein liten flamme utviklar seg til ein alvorleg og ukontrollerbar skogbrann.
1 / 3
Morgensoloppgang gjennom furutoppene i norsk skog
Kva er ein skogbrann?
Ein skogbrann er ein brann som oppstår og spreier seg ukontrollert i skog, kratt eller annan vegetasjon. På fagspråket blir det kalla ein ukontrollert forbrenningsprosess i naturleg brennbart materiale. I praksis betyr dette at eld spreier seg fritt i skogsområde utan at vi har kontroll på flammane.
Vi skil ofte mellom tre typar skogbrann:
Overflatebrann (løpebrann): Brannen spreier seg langs bakken og brenn låg vegetasjon, tørre plantedelar, barnåler, lyng og mose. Dette er den vanlegaste typen i Noreg.
Kronebrann: Flammane når opp i trekronene, og brannen spreier seg raskt frå tre til tre. Dette skjer særleg i tett bar- eller blandingsskog og er svært vanskeleg å sløkkje.
Torvbrann: Brannen ulmar djupt nede i torv eller humusrikt jordsmonn. Desse brannane kan liggje skjulte i lang tid og blusse opp igjen fleire dagar eller veker etter at overflata er sløkt.
Desse branntypane kan opptre kvar for seg eller i kombinasjon. Kronebrannar og torvbrannar er spesielt farlege fordi dei er vanskelege å oppdage og krev store ressursar å få bukt med.
For at ein skogbrann skal oppstå og utvikle seg, må tre faktorar vere til stades: brennbart materiale (drivstoff), varme (tennkjelde) og oksygen. Dette blir kalla branntrekanten. I skogbrannforsking blir det brukt omgrep som brannåtferd, tenntemperatur, brannspreiingsfart og brannintensitet for å beskrive korleis brannen utviklar seg i ulike omgivnader.
1 / 3
Luftfoto av skogbrann
Ønsker du å lese hele artikkelen?
Ved å logge inn får du full tilgang til artikkelen, samt Lærerrommet med engasjerende læringsstier og oppgaver du kan bruke i undervisningen.
Logg inn med Feide
Ønsker du å prøve ut fullversjonen av Skolerom?
Kontakt oss her!
