Kven var Aristoteles?
Aristoteles var ein gresk filosof som levde for meir enn 2300 år sidan (384–322 f.Kr.). Han vart fødd i Stagira, ein by i Nord-Hellas, og flytta seinare til Athen for å studere ved Platons skule. Etter mange år på Platons skule vart Aristoteles sjølv lærar, og han underviste mellom anna Alexander den store.
Han var nysgjerrig på mange område, som natur, vitskap, politikk og korleis menneske oppfører seg. I motsetning til nokre andre filosofar meinte han at kunnskap kjem frå å observere verda og lære av erfaring. Han studerte naturen nøye og prøvde å forstå korleis ting heng saman.
Ein av dei viktigaste ideane hans handla om korleis vi kan leve eit godt liv. Han meinte at vi blir gode menneske ved å øve oss på gode vanar, som å vere ærleg, vennleg og rettferdig. Desse eigenskapane blir kalla dydar.
Ifølgje Aristoteles handlar det å leve godt ikkje berre om å kjenne seg lykkeleg, men om å utvikle seg og bli den beste versjonen av seg sjølv over tid.
Kan du komme på nokre gode vanar du kan øve på i kvardagen, vanar som påverkar kven du blir?
Viss du vil lære meir om Aristoteles, kan du sjå denne videoen:
1 / 3
Aristoteles-statuen i Stagira i Hellas
Kva meinte Aristoteles?
Aristoteles meinte at etikk ikkje først og fremst handlar om reglar eller konsekvensar, men om kven vi er som menneske. Filosofien hans blir kalla dydsetikk, og den handlar om kva type person du blir gjennom handlingane dine.
Målet for livet er det Aristoteles kalla eudaimonia, ofte omsett til «å leve eit godt og meiningsfullt liv». Det handlar om å leve på ein måte som er utviklande, meiningsfull og styrt av fornuft.
Ein sentral idé er at dydar vert utvikla gjennom vanar. Vi er ikkje fødde gode eller dårlege, vi blir det gjennom det vi gjer igjen og igjen. Over tid formar handlingane våre kven vi er.
Aristoteles la også vekt på den gylne middelvegen. Det betyr at ein dyd ligg mellom to ytterpunkt: for mykje og for lite.
Men å finne denne balansen er ikkje alltid lett. Det krev erfaring og god dømmekraft, noko Aristoteles kalla praktisk klokskap eller fronesis.
Døme
Tenk deg at du handterer ein konflikt. Om du unngår konflikten heilt, kan det vise mangel på mot. Om du reagerer aggressivt, kan det vise for mykje sinne.
Ein god måte å handle på vil vere å uttrykkje meiningane dine roleg og samtidig lytte til andre. Då viser du både mot og sjølvkontroll.
Tenk sjølv …
Trur du at det å vere eit godt menneske handlar mest om kva du gjer, eller kven du blir? Forklar svaret ditt.
Kan ulike menneske vere usamde om kva som er «rett balanse» i ein situasjon? Kva kan det bety for Aristoteles’ teori?
1 / 4
En turgåer strekker ut hånden for å hjelpe en venn med å klatre opp til toppen av fjellet
Ønsker du å lese hele artikkelen?
Ved å logge inn får du full tilgang til artikkelen, samt Lærerrommet med engasjerende læringsstier og oppgaver du kan bruke i undervisningen.
Logg inn med Feide
Ønsker du å prøve ut fullversjonen av Skolerom?
Kontakt oss her!
