Døme 1: Eit vulkanutbrot

Eit vulkanutbrot startar i geosfæren, der smelta stein (magma) pressar seg opp gjennom jordskorpa. Når vulkanen får utbrot, blir det slyngt ut oske, støv og gassar som karbondioksid (CO₂) og svoveldioksid (SO₂) høgt opp i atmosfæren. Desse partiklane kan spreie seg over store område og danne eit lag som blokkerer for sollyset. Det kan føre til at temperaturen på jorda søkk mellombels, spesielt viss utbrotet er kraftig.

Oska som fell ned igjen, legg seg på bakken og blir etter kvart skylt ut i elvar, innsjøar og hav, altså hydrosfæren. CO₂ og SO₂ er «sure» stoff, og når dei løyser seg opp i vatnet, dannar dei syrer. Som regn blir det kalla sur nedbør. Når vatnet får lågare pH enn 7, blir heile næringskjeda forstyrra.

Viss vulkanen ligg i eit område med snø og is, altså kryosfæren, kan varmen frå lavaen og den mørke oska føre til at isen smeltar raskare. Når oska legg seg oppå snøen, blir albedo-effekten redusert, og meir sollys blir absorbert i staden for reflektert. Det gjer at smeltinga går endå fortare.

Eit vulkanutbrot er eit godt døme på korleis ei hending i éin sfære, geosfæren, påverkar alle dei andre sfærane: atmosfæren, hydrosfæren, biosfæren og kryosfæren.

Døme 2: Klimaendringar

Når menneske slepper ut mykje karbondioksid (CO₂) og andre drivhusgassar i atmosfæren, til dømes frå bilar, fabrikkar og fly, skjer det noko viktig: Atmosfæren held på meir varme enn før. Dette blir kalla drivhuseffekten, og han gjer at temperaturen på jorda stig. Du kan lese meir om drivhuseffekten i denne artikkelen:

Når jorda blir varmare, smeltar is og snø i kryosfæren. Isbreane blir mindre, og havisen på Arktis smeltar. Dette gjer at albedo-effekten blir svekt, altså at mindre sollys blir reflektert tilbake, og meir varme blir verande på jorda. Vi får ein vond sirkel der smeltinga går endå raskare.

Når isen smeltar, renn vatnet ut i havet, og då stig havnivået. Dette kan føre til flaum i lågtliggjande område, og nokre stader må menneska flytte. Fleire økosystem i biosfæren som våtmarker, kystskog og korallrev, kan bli øydelagde.

I tillegg kan varmare klima føre til tørke i nokre område. Då blir det vanskelegare for plantar å vekse, og jordsmonnet tørkar ut og blir hardt og sprøtt. Det gjer det vanskeleg å dyrke mat, og det kan føre til erosjon, altså at jordsmonnet blæs vekk eller blir vaska bort.

Alt dette viser korleis ei endring i éin sfære, atmosfæren, kan setje i gang ei kjede av hendingar som påverkar kryosfæren, hydrosfæren, biosfæren og geosfæren. Klimaendringar er eit tydeleg døme på korleis alt heng saman.

Døme 3: Skogbrann

Ein stor skogbrann startar i biosfæren, der tre, plantar og dyr lever. Når skogen brenn, blir det sleppt ut store mengder røyk, sot og klimagassar som karbondioksid (CO₂) og metan (CH₄) i atmosfæren. Dette kan føre til dårleg luftkvalitet for menneske og dyr, og i nokre tilfelle påverke vêret ved at røyken skyggjer for sola og endrar temperatur og nedbør.

Når trea er borte, blir jorda meir sårbar. Røtene som heldt jorda på plass, er brunne bort, og då kan regn vaske jorda vekk. Dette blir kalla erosjon. Dersom det kjem kraftig regn etter brannen, kan store mengder jord og oske skyljast ned i bekker og elvar i hydrosfæren. Dette gjer vatnet grumsete og kan skade fisk og andre vasslevande organismar i biosfæren.

Skogbrannar kan også gi langvarige effektar. Når vegetasjonen er borte, tek det tid før økosystemet byggjer seg opp igjen. I mellomtida kan området bli varmare og tørrare, og det kan påverke både lokalt klima, dyreliv og menneskes levekår.