Vestavindbeltet

Vestavindbeltet, som påverkar vêret i Noreg og store delar av Europa, kjem også av corioliseffekten. Her blæs vinden frå sørvest mot nordaust og fører med seg mild og fuktig luft frå Atlanterhavet før han trekkjer mot den norske kysten.

I tillegg skaper corioliseffekten rotasjonen i tropiske orkanar, også kalla syklonar. På den nordlege halvkula roterer orkanane mot klokka, medan dei roterer med klokka på den sørlege halvkula.

Eit anna konkret døme er golfstraumen, som fraktar varmt vatn frå Mexicogolfen mot Nord-Europa. Utan corioliseffekten ville ikkje golfstraumen hatt same retning og styrke, og klimaet i Vest-Europa ville vore langt kaldare.

Monsunen i Sør-Asia er eit anna system der corioliseffekten speler ei rolle: Varm luft stig over oppvarma land, og vinden som trekkjer inn frå havet blir bøygd av slik at han gir kraftig regn langs visse kystområde.

Syklonar, også kjende som tropiske orkanar, er kanskje det mest dramatiske dømet. Her er corioliseffekten heilt avgjerande for at dei roterer som dei gjer: På den nordlege halvkula mot klokka (mot venstre), og på den sørlege halvkula med klokka (mot høgre). Dette skaper dei karakteristiske spiralforma skyene vi ser på satellittbilete av orkanar.

Neste gong du ser vêrmeldinga på TV, eit satellittbilete av ein orkan, eller høyrer om havstraumar som endrar retning, veit du at corioliseffekten er ein viktig del av forklaringa. Det er ikkje berre abstrakt teori – det angår deg, samfunnet og framtida. Derfor oppmodar vi deg til å sjå etter corioliseffekten i praksis, anten du les vêrkart, tolkar klimadata eller er med på feltarbeid. Bruk kunnskapen aktivt!