Kven var Konfutse?
Confucius, kjent som Konfutse på norsk, var ein kinesisk filosof som levde mellom 551 og 479 f.Kr., i ei tid prega av politisk uro og uvisse. Han var oppteken av korleis ein kunne skape orden og harmoni i samfunnet, ikkje først og fremst gjennom strenge lover, men gjennom måten menneske oppfører seg på i kvardagen.
Han arbeidde som lærar og meinte at moralsk utvikling byrjar hos kvar enkelt, men alltid viser seg i korleis vi møter andre. Filosofien hans blir kalla relasjonell fordi han set relasjonar, ikkje enkeltindividet åleine, i sentrum for etikken.
Konfutses tankar vart samla i Samtalene (Analektene) av elevane hans. Etter kvart kom ideane hans til å prege utdanning, politikk og samfunnsliv i store delar av Aust-Asia. I dag påverkar dei framleis korleis vi tenkjer om ansvar, respekt og fellesskap.
Kva tenkjer du? Om vi fokuserer meir på relasjonar enn på reglar, endrar det kva det vil seie å vere eit godt menneske?
1 / 2
Statue av Konfucius
Kva er relasjonsetikk hos Konfutse?
Relasjonsetikken hos Konfutse byggjer på ein enkel, men krevande idé: moral oppstår i forholdet mellom menneske, ikkje berre i reglar eller individuelle val.
I staden for å spørje kva som alltid er rett, var han oppteken av korleis vi bør handle i konkrete relasjonar, til dømes mellom foreldre og barn, venner, eller lærar og elev.
Slike relasjonar inneber ulike roller, men dei er også gjensidige. Kvar person har ansvar, og harmoni oppstår når desse rollene blir fylte med oppriktigheit og omtanke. Etisk handling er derfor ikkje noko abstrakt, ho avheng av situasjonen, relasjonen og forventningane som finst der.
Dette utfordrar tanken om at etikk berre handlar om personleg fridom. I staden understrekar Konfutse at vi er avhengige av kvarandre. Kven vi er, blir forma gjennom korleis vi behandlar andre. Derfor blir empati, merksemd og ansvar heilt sentralt.
Døme
Tenk deg at du er usamd i ein karakter du har fått av læraren din.
Du kan reagere spontant og seie:
«Dette er urettferdig!»
Men sett frå eit konfusiansk perspektiv handlar dette ikkje berre om deg. Det handlar også om relasjonen til læraren din.
Ein meir gjennomtenkt tilnærming kan vere å:
- velje rett tidspunkt
- forklare kva du meiner
- vise respekt, sjølv om du er usamd
Korleis kan du seie det du meiner, utan å øydeleggje relasjonen?
1 / 3
Lærer i samtale med en elev
Ønsker du å lese hele artikkelen?
Ved å logge inn får du full tilgang til artikkelen, samt Lærerrommet med engasjerende læringsstier og oppgaver du kan bruke i undervisningen.
Logg inn med Feide
Ønsker du å prøve ut fullversjonen av Skolerom?
Kontakt oss her!
