Læreplantilkobling

Fag

Matematikk

Core Kjerneelementer

  • Utforsking og problemløysing
  • Modellering og anvendingar
  • Representasjon og kommunikasjon
  • Abstraksjon og generalisering
  • Resonnering og argumentasjon

Cogs Tverrfaglig tema

Demokrati og medborgerskap

Læreplan Kompetansemål

3. trinn
Matematikk
  • eksperimentere med og forklare plasseringar i koordinatsystemet
5. trinn
Matematikk
  • løyse likningar og ulikskapar gjennom logiske resonnement og forklare kva det vil seie at eit tal er ei løysing på ei likning
6. trinn
Matematikk
  • utforske og beskrive symmetri i mønster og utføre kongruensavbildingar med og utan koordinatsystem
8. trinn
Matematikk
  • utforske, forklare og samanlikne funksjonar knytte til praktiske situasjonar
9. trinn
Matematikk
  • utforske og argumentere for korleis framstillingar av tal og data kan brukast for å fremje ulike synspunkt
10. trinn
Matematikk
  • utforske og samanlikne eigenskapar ved ulike funksjonar ved å bruke digitale verktøy
10. trinn
Matematikk
  • rekne ut stigingstalet til ein lineær funksjon og bruke det til å forklare omgrepa endring per eining og gjennomsnittsfart

Kvar i all verda er du?

Korleis kan du vite nøyaktig kvar du er i verda?

Accessibility icon Kvar i all verda er du?

Kvar er du?

Korleis fortel du andre om kvar du er? Korleis kan du vere heilt sikker på at du treffer dei du har avtalt å møte på ein bestemt stad?

“X marks the spot”

Kanskje har du lese bøker eller sett filmar der ein har eit kart der x-merket viser kvar ein finn skatten?

Men det er kanskje ikkje så enkelt viss det er sagt at staden ligg “midt mellom dei to store trea”, eller at ein skal gå 200 skritt rett fram? Det kan jo ha vakse fram fleire tre, og alle går jo ikkje med same skrittlengde.

Å vere nøyaktig

Viss du er i ein by, så brukar du nok ei gateadresse, men kva meir treng ein å vite før ein kan vere heilt sikker på å møtast?

Gateadressa gir eit geografisk punkt som består av ei lengde- og breiddegrad, men i tillegg vil du trenge å seie kvar du er i høgda (etasje), og til kva klokkeslett de skal møtast.

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt
Gammelt gulnet skattekart der en rød x markerer hvor skatten er.

Lengde- og breiddegrader

Men det er ikkje alltid du har ei gateadresse. Kanskje er du på havet, i skogen eller på fjellet. Då må du kunne angi litt meir nøyaktig enn ved å seie “på havet”, “på fjellet” eller “i skogen, rett ved ei lita elv der det veks mykje sopp”.

Her brukar vi koordinatar i form av lengde- og breiddegrader som kan fortelje kvar vi er.

Jorda er delt inn i eit mønster av lengde- og breiddegrader.

Lengdegrad – eller meridian – er den eine av to aksar i koordinatsystemet til jorda. Lengdegradene går frå Nordpolen til Sydpolen.

Lengdegradene deler jorda i to halvkuler. Vi kallar desse den austlege og den vestlege halvkula. Kvar av desse halvkulene blir delte inn i 180 lengdegrader. Jorda er derfor delt inn i 360 lengdegrader, akkurat som ein sirkel.

Den andre aksen blir kalla breiddegrad. Breiddegradene står vinkelrett på lengdegradene. Avstanden mellom breiddegradene er omtrent 111 km.

Den lengste breiddegrada er ekvator. Ho går rundt midten av jordkloden. Alle andre breiddegrader er kortare enn ekvator. Kan du tenkje deg kvifor lengdegradene er like lange, medan breiddegradene har ulik storleik?

Ekvator delar jorda inn i to halvdelar: den nordlege og den sørlege halvkula. Kvar av halvkulene er inndelte i 90 breiddegrader.

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt
Jordkloden med lengde- og breddegrader

Ønsker du å lese hele artikkelen?

Ved å logge inn får du full tilgang til artikkelen, samt Lærerrommet med engasjerende læringsstier og oppgaver du kan bruke i undervisningen.

Logg inn med Feide

Ønsker du å prøve ut fullversjonen av Skolerom?
Kontakt oss her!