Teorien om tyngdekrafta

Når du tek eit eple og slepper det, fell det ned på bakken. Det svevar ikkje i lufta – men kvifor? Det kjem av ei mektig kraft i naturen som blir kalla tyngdekrafta. Denne krafta har avgjerande betydning for jorda og heile universet vårt.

Isaac Newton var den første som lærte oss om tyngdekraft og tidevatn. Det blir sagt at han oppdaga prinsippet om tyngdekraft då han såg eit eple falle ned frå eit tre, samtidig som han kunne sjå månen på himmelen. Då skjønte han at månen blir halden i bane rundt jorda av den same krafta som får eplet til å falle frå treet til bakken.

Fysikar og programleiar Selda Ekiz forklarer Newtons tyngdekraftlov i NRK-programmet Newton, som sjølvsagt har fått namnet sitt frå nettopp denne store vitskapsmannen.
Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt
Isaac Newton holder et rødt eple og ser opp på treet

Philosophiae Naturalis Principia

I 1687 publiserte Isaac Newton teorien sin om tyngdekrafta i eit verk som heiter Philosophiae Naturalis Principia. Utviklinga innan fysikk og astronomi dei neste hundreåra bygde vidare på denne teorien. Det gjer dette verket til eit av dei aller viktigaste i historia.

Forside av Isaac Newtons bok

Kven var Isaac Newton? 

Isaac Newton blei fødd 4. januar 1643 på ein gard i England. Han studerte jus i tre år i Cambridge før han fekk auga opp for matematikk og fysikk.

I dei følgjande 30 åra heldt Newton fram med å studere naturen og eigenskapane til lyset, og han skreiv fleire kjende verk om fysikk. I tillegg til lova om tyngdekraft forklarte Newton blant anna også korleis ein kan rekne ut storleiken på planetar og månar med utgangspunkt i jorda, og korleis kvitt lys kan brytast til eit spektrum av alle fargane i regnbogen. Han utvikla også newtonteleskopet. Det var det første spegelteleskopet i verda som kunne brukast i praksis.

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt
Portrett av Issac Newton av Jean-Leon Huens

Isaac Newton vert ofte kalla far til den moderne fysikken. Arbeidet hans la grunnlaget for fleire andre kjende teoriar.

Newtons teori om tyngdekraft og klassisk mekanikk danna grunnlaget for Einsteins tankar. Dette førte blant anna til den kjende relativitetsteorien. 
Portrett av Isaac Newton

Fem fakta om Isaac Newton 

1. Truande

Sjølv om han er mest kjend for vitskapen sin, hadde Newton ei sterk tru. Han fordjupa seg blant anna i bibelske tekstar.

2. Adeleg

Newton blei som den andre vitskapsmannen i historia adla i 1705. Derfor blir han kalla «sir».

3. Myntekspert

Newton var tilsett ved Den kongelege mynt i London. I løpet av tida hans som sjef der blei 28 myntfalsknarar tiltalte for ulovleg verksemd.

4. Dommedag

Gjennom studium av Bibelen og ved bruk av matematikk og liknande prøvde Newton å rekne ut tidspunktet for dommedag. Han føresåg jordas undergang til 2060.

5. Forgifta av kvikksølv?

Etter at Newton døydde i 1727, fann ein høge nivå av kvikksølv i håret hans – noko som kunne tyde på at Newton prøvde seg på alkymi. Det er kunsten å lage gull. Mange alkymistar prøvde nettopp å lage gull av kvikksølv.

Forrige avsnitt

1 / 5

Neste avsnitt

Kjelder:

  • Historie Junior (2015)
    Orage Forlag AS

Bilet- og videorettar:

    1. Ukjent
    2. Getty Images
    3. Ukjent
    4. Ukjent
    5. Getty Images