Påskeharen 

Harepusen har for mange blitt eit symbol på påske. Han legg egga sine i alle regnbogens fargar og gøymer dei rundt i hus og hage. På påskeaftan er det om å gjere å finne så mange egg som mogleg.  

Påskeharen dukkar første gongen opp i ein tysk tekst frå 1600-talet. Truleg er påskeharen eldre enn dette. Men kvifor legg påskeharen egg? 

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Frå fugl til hare 

engelsk heiter påske «easter». Dette namnet kjem frå myten om den greske gudinna Ostara.

Fuglen Lepus er livredd for jegeren Orion. Lepus får hjelp av Ostara til å omskape seg til hare. Då kan ho lettare springe frå jegeren. Etterpå angrar Lepus, for ho saknar å leggje egg. Ostara gir henne lov til å leggje egg ein gong i året: Til påske! 

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Altfor mange egg 

I europeiske land på 1700-tallet leita barn etter påskeegg. Det var så mange egg at barna lurte på kor alle egga kom frå.  

For å gi barna ei forklaring var det nokre som fortalde historia om påskeharen. Det var jo ikkje mogleg at høner kunne leggje så mange egg.

Dette var ei dårleg bortforklaring for barn på den tida. Dei visste godt at harar ikkje la egg. Likevel var det mange som begynte å tru på påskeharen.

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt

Påskeharen i Norden 

Mange trur at tradisjonen med påskeharen kom frå USA. Dei som laga leikar og godteri, fann opp «Easter Bunny» på 1900-talet, og tente mykje pengar på det.    

Men ei kvinne frå Trondheim skreiv om at dei leika med påskeharar allereie på slutten av 1800-talet. 

Eggrulling utanfor Det kvite huset 

I USA er det tradisjon for å «rulle» egg 2. påskedag. Dette er eit symbol på at steinen framfor Jesu grav vart rulla bort. 

Eggrulling utanfor Det kvite huset i 1929.  ⮕

Fleire tusen barn blir inviterte til Det kvite huset for å delta på dette saman med presidentfamilien og Easter Bunny. Her rullar dei egg på graset med hjelp av ei stor skei.   

Første gongen ein president inviterte til dette, var i 1878. Sidan har dette vore ein fast tradisjon. 

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt

Påskekyllingen 

I Norden er påskekyllingen svært populær. I USA og Europa elles er påskeharen meir vanleg. 

Kyllingen og egget er symbol på eit nytt liv. Den vesle kyllingen bryt seg ut av egget. Akkurat som Jesus som braut seg ut av grava 1. påskedag. 

Til påske pyntar vi med kyllingar. Vi finn dei på pappegg, serviettar og som figurar i alle størrelsar.  

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt
Påskekylling

Offerlam 

I 1. Mosebok kan vi lese om då israelsfolket var slavar i Egypt. Moses klarte – med hjelp frå Gud – å redde dei ut. Farao ville ikkje sleppe dei, og Gud straffa egyptarane. Jødane strauk blod frå eit lam rundt alle dørkarmar for å beskytte seg. Lammet vart eit offer for å redde livet til jødane.

Pesach 

Under pesach, den jødiske påska, ofra jødane lam i tempelet i Jerusalem. Etter at tempelet brann ned i år 70 e.Kr., stoppa jødane denne tradisjonen. 

Guds lam 

I Bibelen kallar Johannes døyparen Jesus for «Guds lam». Han bar alle verdas synder, og han vart det nye «offerlammet». Kristne skulle sleppe å ofre til Gud, for Jesus var det siste offeret som opna vegen inn til Gud.

Påskemåltid 

Mange et lam i påska, men ofte har ikkje dette noko med religion å gjere. Det har blitt ein tradisjon på linje med påskeegg og appelsinar. 

Forrige avsnitt

1 / 4

Neste avsnitt
Saueflokk på vei til slakting

Påskeheks 

Påskeheksa er mest vanleg i Sverige og Finland. På langfredag var beskyttelsen til Gud på sitt lågaste. Då passa heksene på å herje med folk. For å beskytte seg brann folk store bål. 

Svensk og finsk påske er svært annleis enn i Noreg. Dei et meir fisk, og barna kler seg ut som hekser og går frå hus til hus for å få godteri.  

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt
Heks

Påska i tal 

Påske er viktig for folk flest. Halvparten av oss reiser på hytta i påska. Over 1 million følgjer påskenøttene på NRK og ser påskekrim på TV. Det blir selt store bunkar med krimbøker og quizbøker. 

Påska er ei kristen høgtid, men berre fire prosent av oss går i kyrkja. Påska er ei bevegeleg høgtid, og 1. påskedag kan falle på 35 ulike datoar. I påska et vi 24 millionar egg og 300 tonn bacon. Vi et tre Kvikk Lunsj kvar, og vi et ein appelsin dagleg. 

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Påskeøya 

Påskeøya er ei øy som ligg i Stillehavet. Ho tilhøyrer Chile og er nok mest kjend for dei 887 steinstatuane sine. Øya fekk namnet då dei første europearane kom dit 1. påskedag 1772.  

Øya vart befolka på 1200-talet. Den norske arkeologen Thor Heyerdahl meinte på 1950-talet at dei første menneska kom dit frå Amerika. Ny forsking viser at dei mest sannsynleg kom frå Asia.  

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Kjelder:

  • Thuesen, Nils Petter; Thorsby, Erik Stein: Påskeøya i Store norske leksikon på snl.no.
    Henta 24. februar 2021 frå https://snl.no/påskeøya

Bilet- og videorettar:

    1. Getty Images
    2. Getty Images
    3. Getty Images
    4. Getty Images
    5. The White House Historical Association / The Obama White House YouTube
    6. Øisteins Blyant YouTube
    7. Getty Images
    8. Getty Images
    9. Getty Images
    10. Getty Images
    11. Getty Images