Sivilisasjonens vogge

Ordet «Mesopotamia» betyr «landet mellom elvene», som også beskriv  korleis regionen ligg til. Elvene heiter Eufrat og Tigris, og dei renn gjennom det som i dag er Tyrkia, Irak og Syria. Jordsmonnet var svært fruktbart og gav gode avlingar, sjølv med minimal nedbør. Folket i Mesopotamia blei dyktige bønder og bytte avlingane mot ressursar dei mangla, som byggjemateriala tre, metall og stein.

Mesopotamia var ikkje berre eitt folk, men fleire sjølvstendige bystatar og folkegrupper. Dei blei einige om blant anna ei felles styreform, eit felles skriftspråk og arbeidsfordeling. Dette skulle bli blant kjenneteikna til ein sivilisasjon.

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Ein rik kultur

I Mesopotamia auka velstanden då produksjonen av mat blei organisert. Det førte til at utviklinga innan til dømes teknologi og kultur gjekk raskare. Religion stod sterkt i Mesopotamia, og dette var noko som foreina alle folkegruppene og statane. Religionen gav folk eit felles sett med levereglar, og kongen var avhengig av velvilje frå gudane.

Ny teknologi

Innbyggjarane i Mesopotamia fann opp nye våpen og verktøy, temde dyr og studerte stjernehimmelen og månen. Dei første spora etter vognhjulet er funne i Mesopotamia. Kileskrifta blei funne opp. Skrifta blei skriven på leirtavler og heldt seg veldig lenge. Det bidrog til at tradisjonar blei overleverte frå generasjon til generasjon i større grad enn tidlegare.

Da Vinci-bakgrunn

Velstand førte til utvikling

Elvene gjorde at Mesopotamia ofte blei ramma av overfløyming og turkeperiodar. Men innbyggjarane bygde dike for å sikra avlingane mot overfløyming. Slik blei tilgangen til mat stabil nok til at velstanden auka.

⬅  Båt på elva Eufrat i det som i dag er Syria.

Det første samfunnshuset?

No var menneska i stand til å kontrollera naturen og etablera varige bygg. Dei første byggverka som blei bygde, var truleg templa. Desse blei kalla zigguratar. Me trur at templa var senter for sosiale og økonomiske spørsmål, og at dei blei sett på som heilage.

Da Vinci-bakgrunn

Sumer

Sumer låg lengst sør i Mesopotamia, i det som i dag er Kuwait og det sørlege Irak. Sumer blei grunnlagt allereie omkring år 4500 f.Kr., eller kanskje endå tidlegare. Her finn me restar av den første kjende byen i verda, Uruk.

Assyria

Dette var eit kongedøme i oldtida som låg i delar av det som i dag er Irak, Syria og Tyrkia. Assyrarane var dyktige i å utvikla ny kunnskap innanfor teknologi, vitskap og krigføring i Mesopotamia. Det assyriske imperiet ekspanderte gradvis, og då makta og rikdomen voks, blei Assyria ein veldig stor maktfaktor i regionen i perioden frå cirka 2000–900 f.Kr.

Babylon

Dette var hovudstaden i oldtidsriket Babylonia og låg midt i Mesopotamia, i det som i dag er Irak. Etter at kong Hammurabi kom til makta på 1790-talet f.Kr, blei Babylon eit sterkt maktsentrum for heile Mesopotamia.

⬅  Ruinane av Babylon.

Kjelder:

  • Andersen, Øivind: oldtiden i Store norske leksikon på snl.no.
    Henta 3. november 2020 frå https://snl.no/oldtiden
  • Groth, Bente; Barstad, Hans M.: Mesopotamia i Store norske leksikon på snl.no.
    Henta 3. november 2020 frå https://snl.no/Mesopotamia
  • Historie Junior (2016)
    Orage Forlag AS
  • Historie (2016): Vår fortid – slik har den påvirket oss
    Orage Forlag AS
  • Sommerfelt, Axel; Schackt, Jon: sivilisasjon i Store norske leksikon på snl.no.
    Henta 3. november 2020 frå https://snl.no/sivilisasjon

Bilet- og videorettar:

    1. Getty Images
    2. (CC BY-SA 3.0)
    3. Getty Images
    4. Getty Images
    5. Shutterstock
    6. Dr. Osama Shukir Muhammed Amin (CC BY-SA 4.0)
    7. Getty Images
    8. Getty Images