Læreplantilkobling

Fag

KRLE

Matematikk

Naturfag

Samfunnsfag

Core Kjerneelementer

  • Modellering og anvendingar
  • Representasjon og kommunikasjon
  • Abstraksjon og generalisering
  • Kunne ta andres perspektiv
  • Etisk refleksjon
  • Utforsking av eksistensielle spørsmål og svar
  • Kjennskap til religioner og livssyn
  • Resonnering og argumentasjon
  • Naturvitenskapelige praksiser og tenkemåter
  • Teknologi
  • Jorda og livet på jorda
  • Samfunnskritisk tenking og samanhengar
  • Identitetsutvikling og fellesskap
  • Utforsking og problemløysing
  • Undring og utforsking
  • Demokratiforståing og deltaking
  • Berekraftige samfunn

Cogs Tverrfaglig tema

Bærekraftig utvikling

Demokrati og medborgerskap

Folkehelse og livsmestring

Læreplan Kompetansemål

7. trinn
KRLE
  • reflektere over eksistensielle spørsmål knyttet til menneskets levesett og levekår og klodens framtid
7. trinn
KRLE
  • utforske og beskrive egne og andres perspektiver i etiske dilemmaer knyttet til hverdags- og samfunnsutfordringer
7. trinn
Matematikk
  • logge, sortere, presentere og lese data i tabellar og diagram og grunngi valet av framstilling
7. trinn
Naturfag
  • reflektere over hvordan teknologi kan løse utfordringer, skape muligheter og føre til nye dilemmaer
7. trinn
Naturfag
  • skille mellom observasjoner og slutninger, organisere data, bruke årsak-virkning-argumenter, trekke slutninger, vurdere feilkilder og presentere funn
7. trinn
Samfunnsfag
  • utforske og presentere ei global utfordring ved berekraftig utvikling og kva for konsekvensar ho kan ha, og utvikle forslag til korleis ein kan vere med på å motverke utfordringa og korleis samarbeid mellom land kan bidra
7. trinn
Samfunnsfag
  • reflektere over korleis kommersiell påverknad kan verke inn på forbruk, personleg økonomi og sjølvbilete
8. trinn
Matematikk
  • lage og forklare rekneuttrykk med tal, variablar og konstantar knytte til praktiske situasjonar
9. trinn
Matematikk
  • tolke og kritisk vurdere statistiske framstillingar frå media og lokalsamfunnet
9. trinn
Matematikk
  • utforske og argumentere for korleis framstillingar av tal og data kan brukast for å fremje ulike synspunkt
10. trinn
KRLE
  • identifisere og drøfte aktuelle etiske problemstillinger knyttet til menneskerettigheter, bærekraft og fattigdom
10. trinn
Naturfag
  • gi eksempler på og drøfte aktuelle dilemmaer knyttet til utnyttelse av naturressurser og tap av biologisk mangfold
10. trinn
Samfunnsfag
  • beskrive ulike dimensjonar ved berekraftig utvikling og korleis dei påverkar kvarandre, og presentere tiltak for meir berekraftige samfunn

Vi kastar stadig meir

Søppelberga veks! Vi kastar stadig meir, og nordmenn er blant verstingane i verda. Kvifor er vi det, trur du?

Kvar innbyggar i Noreg kastar nesten 450 kilo søppel i året. Det betyr at du kastar meir enn 1 kilo med søppel kvar dag, heile året!

Kva kan du og familien din gjere for å kaste mindre avfall?

Søppelberg

Kor mykje søppel blir kasta kvar dag i heile verda?

Det er byane som står for det meste av søppelproduksjonen. Omtrent 3 milliardar menneske produserer over 1,2 kilo med søppel kvar dag!

Forskarar reknar med at talet vil auke dramatisk. I år 2100 kan søppelmengda vere tredobla.

1-2 prosent av befolkninga i verda lever av det dei finn på søppelfyllingane. I Noreg er det òg nokon som går i søppelkassene til matvarebutikkar for å finne mat. Ikkje berre på grunn av fattigdom, men også fordi dei vil arbeide for ei berekraftig utvikling.

Kan det vere mogleg å snu denne tendensen?

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Søppel i havet

I havet blir det kasta mykje, og i Stillehavet finst det eit søppelflak som er tre gongar så stort som Frankrike. Søppelet består av alt frå fotballar og kajakkar til legoklosser og bereposar. Meir enn ein million sjøfuglar skal ha døydd kvart år som følgje av det flytande søppelet.

Giftstoff som kjem ut i havet, endar opp i dyra, og til slutt på tallerkenen din.

Søppel i havet

Miljøgifter

Jo høgare opp ein er i næringskjeda, dess meir miljøgifter vil ein kunne få i seg. Kvart dyr som blir ete, inneheld giftstoff. Jo fleire dyr som et kvarandre, dess meir gift hopar seg opp. Til slutt et vi menneske eit dyr som inneheld fleire lag med giftstoff.

Det blir hevda at alle menneske i dag har miljøgifter i kroppen.

Miljøgifter kan føre til langtidsskadar som kreft og vanskar med å føde barn.

Næringskjede

Mikroplast i havet

WWF Verdsnaturfondet jobbar for å verne trua dyr og plantar. Ifølgje dei hamnar det kvart år over 8 millionar tonn plast i havet.

Plast er ein trussel for alt liv i havet. Spesielt mikroplast som er veldig små plastbitar. Denne plasten finst både på overflata og heilt nede i dei djupaste havområda.

Det økonomiske forumet i verda jobbar med å påverke bedrifter til å drive meir klimavennleg. Dei spådde i 2016 at det vil vere meir plast enn fisk i havet i 2050.  Korleis kan dei vite dette?

Klesvask

Over 1,5 millionar tonn mikroplast blir sleppt ut i verdshava kvart år. Ein tredel av dette kjem frå klesindustrien og klesvask. Når vi vaskar klede, vil små plastbitar bli sleppte ut gjennom avløpet og ut i havet.

Kunstgrasbanar

Ein kunstgrasbane inneheld hundre tonn gummikuler for at banen skal vere mjuk å gå på. Gummikulene blir ofte laga av gamle bildekk.

Mykje av denne plasten hamnar i havet. Gummikulene er ei av dei største kjeldene til mikroplast. Men korleis hamnar alt dette i havet?

Forrige avsnitt

1 / 4

Neste avsnitt
Mikroplast

Kor blir avfallet av?

Dei fleste av oss sorterer søppel for resirkulering. Mykje av søppelet kan nemleg brukast til å lage nye ting.

Nokon kastar frå seg søppel i naturen. Det tek ofte lang tid før søppelet forsvinn av seg sjølv. Her er nedbrytingstid for noko av det vi kastar:

  • Bananskal 2-30 dagar
  • Papir 2-3 månadar
  • Plastpose 10-12 år
  • Aluminiumsboks 80-100 år
  • Plastflaske 450 år
  • Bleier 500-800 år
Brusboks i naturen

Visste du forresten …

… at klesindustrien er ein av dei mest forureinande industriane vi har? Det har ein rapport frå FN slått fast. Eit par jeans “kostar” meir enn 7500 liter vatn å lage.

I same rapport kan vi òg lesa at det kvart sekund blir kasta eller brent eit lastebil-lass med klede.

Kleshaug

Kjelder:

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Bilde- og videorettar:

    1. Getty Images
    2. Getty Images
    3. Getty Images
    4. Getty Images
    5. Getty Images
    6. Getty Images
    7. Getty Images