Ein himmel full av stjerner og planetar

Har du sett opp på nattehimmelen og tenkt på kor stort universet faktisk er? Med ein stjernekikkert kan du sjå nærmare på månen og andre planetar, men kva planetar og stjerner finst der oppe?

Accessibility icon Ein himmel full av stjerner og planetar

Big bang

Verdsrommet er ufatteleg stort. Ein veit ikkje heilt sikkert korleis det oppstod.

Mange forskarar har komme fram til at verdsrommet og solsystemet vårt vart til etter ein kraftig eksplosjon. Dette blir kalla for «Big bang», og det skjedde for 14 milliardar år sidan. Etter kvart samla støv og gass seg til planetar, månar og stjerner.

Big bang
Big bang

Jorda oppstår

I begynnelsen var jorda ei glødande kule. Etter kvart vart jorda kaldare, og overflata storkna. Då fekk vi ei jordskorpe, og vassdampen vart til hav.

Stjerner og planetar

I verdsrommet er det mange stjerner, planetar, månar og andre himmellekamar.

Jorda er ein planet, og sola er ei stjerne. Jorda går i bane rundt sola.

Solsystem

Det er fleire planetar som går i bane rundt sola vår. Dette kallar me solsystemet vårt.

Det er tyngdekrafta som gjer at planetane går i bane rundt sola. Den same krafta gjer at me held oss på jorda og ikkje flyg ut i verdsrommet.

Tyngdekrafta er ei usynleg kraft som held solsystemet saman.

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt

Planetane i solsystemet

Jorda er ein av åtte planetar i solsystemet. Nærast sola finn me steinplanetane Merkur, Venus, jorda og Mars.

Jorda blir kalla «den blå planeten». Namnet har han fått på grunn av alt havet.

Mars blir kalla for «den raude planeten».

Utanfor Mars finn me gassplanetane.
Det er Jupiter, Saturn, Uranus og Neptun. Ein gassplanet består av gass og har ikkje fast overflate.
Saturn er kjend for alle ringane sine.

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt
Solsystemet
Solsystemet

Sola er ei stjerne

Sola er ei stjerne. Ho er 150 millionar kilometer frå jorda. Sola gir oss lys og varme, og sørgjer for at me har flytande vatn på jorda.

Jorda roterer rundt seg sjølv, slik at me får natt og dag.

Jorda står litt på skrå og går i ein avlang bane rundt sola. Dei gongene me er nærast sola, får me sommar. Andre gonger er me lenger unna, og då får me vinter.

Ekvator ligg som eit belte rundt midten av jorda. Dei som bur der, har omtrent same avstand til sola heile året. Derfor er det ikkje årstider som i Noreg.

Månen

Månen er ei stor steinkule.

Den går i bane rundt jorda.

Det kan sjå ut som om månen lyser, men det er sola som skin på han.
Kor mykje me ser av månen, avheng av kva vinkel sollyset treffer overflata. Dette kallar me for månefasar.

Månen er den einaste staden i verdsrommet, utanom jorda, som menneske har laga fotspor.

Kvar trur du det blir neste gong?

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Kjelder:

  • Grøn, Øyvind; Elgarøy, Øystein: big bang i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/big_bang
  • Ringnes, Truls; Hammerstrøm, Maria; Aksnes, Kaare: solsystemet i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/solsystemet
  • Engvold, Oddbjørn: Sola i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/Sola
  • Aksnes, Kaare; Hammerstrøm, Maria: Månen i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/Månen

Bilde- og videorettar:

  1. Getty images
  2. Getty images
  3. Getty images
  4. Getty images
  5. Getty images
  6. Getty images