Ein himmel full av stjerner og planetar

Har du sett opp på nattehimmelen og tenkt på kor stort universet faktisk er? Med ein stjernekikkert kan du sjå nærmare på månen og andre planetar, men kva planetar og stjerner finst der oppe?

Accessibility icon Ein himmel full av stjerner og planetar

Big bang

Verdsrommet er enormt, og ingen veit heilt sikkert korleis det oppstod.

Mange forskarar meiner at verdsrommet og solsystemet vårt vart til etter eit kraftig smell. Dette blir kalla for «Big Bang». Dette skjedde for 14 milliardar år sidan.

Big bang
Big bang

Jorda oppstår

Jorda var først ei glødande kule. Så vart den kaldare, og overflata vart til ei jordskorpe. Vassdampen vart til hav.

Stjerner og planetar

I verdsrommet er det mange stjerner, planetar, månar og andre himmellekamar.

Jorda er ein planet som går i bane rundt sola. Sola er ei stjerne.

Solsystem

Det er fleire planetar i solsystemet vårt. Dei går i bane rundt sola.

Tyngdekrafta gjer at planetane held seg i banen rundt sola. Denne usynlege krafta gjer også at me held oss på jorda og ikkje flyg rundt i verdsrommet.

Forrige avsnitt

1 / 3

Neste avsnitt

Planetane i solsystemet

Jorda er ein av åtte planetar i solsystemet. Nærast sola finn me steinplanetane Merkur, Venus, jorda og Mars.

Utanfor Mars finn me gassplanetane.

Det er Jupiter, Saturn, Uranus og Neptun. Ein gassplanet består av gass og har ikkje fast overflate.

Saturn er kjend for ringane sine.

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt
Solsystemet
Solsystemet

Sola er ei stjerne

Sola er ei stjerne. Den gir oss lys og varme, og sørgjer for at me har flytande vatn på jorda.

Jorda snurrar rundt seg sjølv, slik at me får natt og dag.

Jorda står litt på skrå og går i ein avlang bane rundt sola. No me er nærast sola, har me sommar, og når me er lenger unna har me vinter.

Ekvator ligg som eit belte rundt midten av jorda. Dei som bur der, har same avstand til sola heile året. Derfor har dei ikkje årstider.

 

Månen

Månen er ei stor steinkule.

Han går i bane rundt jorda.

Det kan sjå ut som om månen lyser, men det er sola som skin på han.

Kor mykje vi ser av månen, avheng av kva vinkel sollyset treffer overflata med. Dette kallar vi for månefasar.

Månen er den einaste staden i verdsrommet, utanom jorda, som menneske har sett fotspor.

Kvar trur du det blir neste gong?

Forrige avsnitt

1 / 2

Neste avsnitt

Kjelder:

  • Grøn, Øyvind; Elgarøy, Øystein: big bang i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/big_bang
  • Ringnes, Truls; Hammerstrøm, Maria; Aksnes, Kaare: solsystemet i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/solsystemet
  • Engvold, Oddbjørn: Sola i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/Sola
  • Aksnes, Kaare; Hammerstrøm, Maria: Månen i Store norske leksikon på snl.no. Henta 16. februar 2022 frå https://snl.no/Månen

Bilde- og videorettar:

  1. Getty images
  2. Getty images
  3. Getty images
  4. Getty images
  5. Getty images
  6. Getty images